EES je u punoj primjeni: Šta sada čeka putnike iz Bosne i Hercegovine

Novi evropski sistem ulaska i izlaska (EES) od 10. aprila 2026. godine u potpunosti je operativan na vanjskim granicama država koje ga koriste. Time je završena faza postepenog uvođenja sistema, a putnici iz Bosne i Hercegovine koji putuju u Hrvatsku i druge zemlje Schengena podliježu novim procedurama ukoliko putuju na kratki boravak.

Šta je EES?

EES je digitalni sistem kojim se evidentiraju ulasci i izlasci državljana zemalja izvan Evropske unije koji putuju na kratki boravak.

Umjesto dosadašnjeg ručnog pečatiranja pasoša, podaci o prelasku granice unose se elektronski. Sistem bilježi podatke iz putnog dokumenta, datum i mjesto ulaska i izlaska, kao i biometrijske podatke.

Fotografija lica i otisci prstiju

Prilikom registracije u sistem evidentiraju se fotografija lica i otisci prstiju, uz podatke iz putnog dokumenta.

Kod narednih prelazaka identitet se provjerava u odnosu na ranije evidentirane podatke.

Na koga se EES odnosi?

EES se odnosi na državljane trećih zemalja koji putuju na kratkotrajni boravak, odnosno do 90 dana u okviru perioda od 180 dana, na vanjskim granicama 29 evropskih zemalja koje koriste sistem.

To znači da obični državljani BiH koji putuju turistički u Hrvatsku spadaju među putnike na koje se sistem odnosi.

Ko je izuzet?

EES se, između ostalog, ne primjenjuje na državljane država koje koriste sistem, kao ni na određene kategorije osoba sa regulisanim boravkom.

Izuzeti su, između ostalih, nosioci dozvola boravka i dugotrajnih viza, kao i određene druge kategorije propisane pravilima EES-a.

Šta to znači za putnike iz BiH?

Za putnike iz BiH koji nemaju regulisan boravišni status u nekoj državi EU, prelazak vanjske granice Schengena sada uključuje procedure EES-a.

Prilikom prvog upisa u sistem potrebno je obaviti biometrijsku registraciju, dok bi kasniji prelaz trebao uključivati provjeru već evidentiranih podataka.

Ne znači da će svaki prelazak trajati isto

Uvođenje EES-a ne znači da će svaki putnik svaki put prolaziti identičnu proceduru.

Nakon prvog evidentiranja, kod narednih prelazaka provjera može biti jednostavnija jer se podaci već nalaze u sistemu.

Hrvatska već koristi EES

Hrvatska je dio sistema EES i od 10. aprila 2026. godine provodi njegovu punu primjenu na vanjskim granicama.

Hrvatsko Ministarstvo unutarnjih poslova navodi da se od tog datuma prelazak vanjske granice evidentira digitalno, bez klasičnog pečatiranja putnih isprava za putnike na koje se EES odnosi.

Posebni granični prijelazi predstavljaju izuzetak u tehničkom smislu

Granična policija BiH je u junu objavila da na privremenim međunarodnim prijelazima Vinica, Subašići i Vir tada nisu postojali tehnički uslovi za obradu putnika koji podliježu EES-u.

Takvi putnici zbog toga su bili usmjeravani na prijelaze gdje postoje tehnički uslovi za primjenu sistema.

Šta je sa pograničnim prometom?

Za stanovnike pograničnih područja vrijede posebna pravila.

Hrvatski MUP navodi da sporazum o pograničnom prometu između Hrvatske i BiH i dalje vrijedi te da se broj graničnih prijelaza ne smanjuje. Osobe koje imaju odgovarajuće pogranične propusnice mogu nastaviti prelaziti granicu na predviđenim mjestima.

Hoće li biti dužih čekanja?

Duže zadržavanje je moguće, posebno kada veći broj putnika istovremeno prolazi kroz postupak registracije ili provjere.

Tokom postepenog uvođenja sistema upravo su gužve i prilagođavanje novim procedurama bili među glavnim izazovima.

Putnicima se savjetuje da ostave više vremena

Iako EES ima cilj dugoročno učiniti kontrolu efikasnijom, putnici koji prvi put ulaze u sistem trebali bi računati na dodatno vrijeme za kontrolu i biometrijsku registraciju.

To je posebno važno tokom turističkih i drugih perioda pojačanog prometa.

Sistem prati i trajanje boravka

Jedna od važnih funkcija EES-a jeste preciznije evidentiranje trajanja boravka.

Sistem omogućava automatsko praćenje osoba koje prekorače dozvoljeni period boravka.

Nema više klasičnog pečata za EES putnike

Od pune primjene EES-a, podaci o ulasku i izlasku evidentiraju se elektronski.

To znači da se putnici na koje se sistem odnosi više ne oslanjaju na klasični pečat u pasošu kao osnovni zapis prelaska granice.

EES nije isto što i ETIAS

EES i ETIAS su dva različita evropska sistema.

EES evidentira ulaske i izlaske na granici, dok je ETIAS sistem putne autorizacije koji nije isto što i registracija u EES-u. Evropska komisija navodi da je početak ETIAS-a predviđen za posljednje tromjesečje 2026. godine.

Šta putnik treba imati?

Prije putovanja potrebno je imati važeću putnu ispravu i, kada je potrebno, dokumentaciju kojom se dokazuje pravo boravka ili izuzetak od EES registracije.

Za putnike koji ne spadaju u izuzetke, biometrijska registracija je dio granične procedure.

Šta ako imate boravišnu dozvolu?

Nosioci dozvola boravka i dugotrajnih viza spadaju među kategorije na koje se EES ne primjenjuje na isti način kao na kratkotrajne putnike.

Na granici se takav status dokazuje odgovarajućim dokumentom.

Šta ako često putujete u Hrvatsku?

Hrvatski MUP navodi i postojanje Nacionalnog programa olakšica (NPO) za putnike iz trećih zemalja koji često prelaze granicu i ne predstavljaju sigurnosni rizik.

Program može omogućiti brži prolazak kod ponovnih ulazaka, jer se biometrija ne mora nužno ponovo evidentirati na isti način.

Cilj EES-a je veća sigurnost

Evropska komisija navodi da EES ima za cilj modernizirati upravljanje vanjskim granicama, preciznije pratiti ulaske i izlaske i smanjiti mogućnost zloupotrebe identiteta i putnih dokumenata.

Sistem je sada potpuno aktivan

Najvažnija promjena za građane BiH jeste činjenica da više nije riječ o postepenom uvođenju.

EES je od 10. aprila 2026. potpuno operativan, pa putnici sada prelaze kroz konačni režim sistema.

BiH i Hrvatska razmjenjuju informacije o prijelazima

Granična policija BiH redovno objavljuje informacije povezane s tehničkim uslovima na pojedinim prijelazima prema Hrvatskoj.

Zbog toga je korisno prije putovanja provjeriti aktuelni status prijelaza koji planirate koristiti.

Posebno važno za ljetne i praznične gužve

Veliki broj putnika može dodatno opteretiti granične prijelaze.

Zbog toga je posebno važno planirati putovanje ranije i, gdje je moguće, izbjegavati najopterećenije termine.

Putnici prvi put ulaze u novi sistem

Za osobe koje prvi put prolaze kroz EES, procedura može trajati duže nego ranije upravo zbog uzimanja biometrijskih podataka.

Kasniji prelazak može biti jednostavniji jer sistem već ima evidentirane podatke.

Nove procedure ne znače zabranu putovanja

Uvođenje EES-a ne uvodi novu viznu obavezu za građane BiH koji su i ranije mogli putovati u Schengen na kratki boravak.

Radi se prvenstveno o novom načinu registracije ulazaka i izlazaka na vanjskoj granici.

Šta se dešava na granici?

Kod putnika koji podliježu EES-u evidentiraju se podaci iz dokumenta, biometrija i podaci o ulasku ili izlasku.

Time se pravi digitalni zapis umjesto klasičnog pečata.

Sistem će pratiti i prekoračenja boravka

EES omogućava automatsko prepoznavanje slučajeva kada putnik prekorači dozvoljeni period boravka.

To predstavlja jednu od ključnih funkcija sistema u borbi protiv nepravilnosti povezanih s boravkom.

Šta je najvažnije za građane BiH?

Najvažnije je da putnici znaju da je EES već potpuno aktivan i da na ulasku u Hrvatsku, kao dio Schengena, mogu biti obuhvaćeni biometrijskom registracijom.

Nemojte računati na stare procedure

Putnici više ne bi trebali očekivati da će prelazak izgledati potpuno isto kao prije uvođenja EES-a.

Digitalna registracija postala je dio sistema kontrole vanjskih granica.

Provjerite prijelaz prije polaska

Zbog različitih tehničkih uslova na pojedinim prijelazima, posebno privremenim, Granična policija BiH preporučuje građanima da prije putovanja provjere uslove prelaska.

Šta slijedi?

EES je već u punoj primjeni, pa će se naredni period više odnositi na stabilizaciju sistema i njegovo svakodnevno korištenje nego na samo uvođenje.

Za putnike iz BiH to znači da će biometrijske provjere postati uobičajen dio putovanja prema Schengenu.

Zaključak

Građani Bosne i Hercegovine koji putuju prema Hrvatskoj i drugim zemljama Schengena trebaju računati na nova pravila EES sistema.

EES je u potpunosti operativan od 10. aprila 2026. godine, a sistem evidentira podatke o ulasku i izlasku, uključujući biometrijske podatke za putnike na koje se primjenjuje.

Za putnike je najvažnije da prije puta provjere da li spadaju u kategoriju koja podliježe EES-u, da imaju potrebne dokumente i da ostave dovoljno vremena za graničnu kontrolu.