Nakon izborne pobjede studentske liste „Studenti pobjeđuju“ na prijevremenim parlamentarnim izborima u Srbiji, otvoreno je pitanje odgovornosti čelnih ljudi policije i sigurnosno-obavještajnih službi. Predstavnici studentskog pokreta zatražili su njihove hitne ostavke, tvrdeći da su državne institucije godinama korištene za političke interese vlasti Aleksandra Vučića.
Na konferenciji za novinare predstavnica liste Svetlana Stanarević zatražila je neopozive ostavke direktora policije Dragana Vasiljevića, direktora Bezbednosno-informativne agencije (BIA) Vladimira Orlića i direktora Vojnobezbednosne agencije (VBA) Đure Jovanića.
Zahtjevi se odnose i na druge visoke policijske funkcionere, a studenti traže prestanak nezakonitog praćenja i pritisaka na studente, novinare, sindikalce i političke neistomišljenike.
Dragan Vasiljević – karijerni policijski funkcioner
Vasiljević je rođen 1970. godine, a završio je Vojnu akademiju u Beogradu. Profesionalnu karijeru započeo je u Vojsci Jugoslavije, nakon čega je prešao u Ministarstvo unutrašnjih poslova Srbije.
Radio je u Policijskoj upravi Novi Pazar, a zatim obavljao različite rukovodeće funkcije u Žandarmeriji. Kasnije je prešao u Direkciju policije, gdje je bio na čelu interventnih jedinica i obavljao dužnost pomoćnika direktora. Za direktora policije imenovan je 2025. godine.
Studentska lista dovodi u pitanje kontinuitet rukovođenja policijskim sistemom i traži odgovornost za postupanje policije tokom protesta.
Vladimir Orlić – iz vrha SNS-a na čelo BIA-e
Orlić je rođen 1983. godine u Beogradu i doktorirao je elektrotehniku i računarstvo. Član Srpske napredne stranke postao je 2008. godine, a tokom političke karijere obavljao je više visokih funkcija.
Bio je potpredsjednik Narodne skupštine, a od 2022. do 2024. godine i njen predsjednik. Na čelo BIA-e imenovan je 2024. godine.
Njegovo imenovanje izazvalo je političke reakcije zbog prethodne karijere u SNS-u i činjenice da prije preuzimanja funkcije nije imao javno poznatu profesionalnu karijeru u obavještajnim službama.
Studentska lista smatra da je potrebno ispitati političku nezavisnost i rad ove institucije.
Đuro Jovanić – od ađutanta do direktora VBA-e
Jovanić je rođen 1977. godine u Apatinu, a Vojnu akademiju završio je 2001. godine. Tokom karijere radio je u logistici i Vojnoj policiji, a 2012. postao je ađutant tadašnjeg ministra odbrane Aleksandra Vučića.
Za direktora VBA-e imenovan je 2018. godine, a naredne godine unaprijeđen je u čin brigadnog generala. U februaru 2025. dobio je čin general-potpukovnika.
Njegova unapređenja i rukovođenje VBA-om ranije su kritikovali pojedini vojni stručnjaci i predstavnici Vojnog sindikata Srbije. Sindikat je tražio provjeru navoda o mogućem praćenju sindikalnih aktivnosti, dok su protiv Jovanića podnošene krivične prijave zbog sumnji na zloupotrebu položaja. Ti navodi sami po sebi ne predstavljaju dokaz krivične odgovornosti.
Digitalni nadzor i špijunski softver
Pitanje rada sigurnosnih službi dodatno je dobilo na značaju nakon istraživanja organizacije Amnesty International iz decembra 2024. godine. U izvještaju „Digitalni zatvor“ dokumentovana je upotreba forenzičkih alata i špijunskog programa NoviSpy protiv novinara, aktivista i predstavnika civilnog društva u Srbiji.
Prema nalazima organizacije, policija i BIA koristile su alate kompanije Cellebrite za pristup podacima na mobilnim telefonima, dok je u pojedinim slučajevima zabilježena i instalacija programa NoviSpy. Amnesty je povezao infrastrukturu ovog programa s BIA-om.
U martu 2025. organizacija je objavila da su dvije novinarke BIRN-a bile mete pokušaja napada Pegasusom, ali nije potvrđeno da je špijunski program uspješno instaliran na njihove telefone.
Tokom 2026. godine pojavili su se i novi navodi o digitalnom nadzoru. Citizen Lab i SHARE fondacija objavili su nalaze o uspješnoj infekciji telefona rektora Univerziteta u Beogradu Vladana Đokića programom Pegasus. U drugim slučajevima zabilježena su upozorenja o mogućim napadima, što nije isto što i potvrđena infekcija uređaja.
Spor oko zvučnog topa i protesta
Jedna od najkontroverznijih epizoda protesta u Srbiji dogodila se 15. marta 2025. godine, kada su učesnici velikog skupa u Beogradu prijavili iznenadan snažan zvuk i paniku među okupljenima.
Pojavile su se optužbe da je korišten takozvani zvučni top, ali su vlasti Srbije negirale upotrebu takvog uređaja. Domaće institucije saopćile su da nisu pronašle dokaze koji bi potvrdili te tvrdnje.
Evropski sud za ljudska prava je u aprilu 2025. donio privremenu mjeru u vezi sa zaštitom učesnika demonstracija od eventualne upotrebe zvučnog oružja. Ta mjera nije predstavljala potvrdu da je zvučni top zaista korišten.
Studenti traže odgovornost na najvišem nivou
Studentska lista poručuje da odgovornost ne treba biti ograničena samo na policajce i operativce koji su eventualno provodili sporne aktivnosti, već da treba obuhvatiti i rukovodioce institucija.
Slične zahtjeve za smjene pojedinih rukovodilaca uputila je i Mreža integriteta Beogradskog centra za bezbjednosnu politiku, pozivajući na odgovornost zbog navodnih i dokumentovanih zloupotreba.
Pitanje sigurnosnih službi tako je postalo jedno od važnijih pitanja u političkoj raspravi u Srbiji, posebno u kontekstu zaštite privatnosti, prava građana i demokratske kontrole institucija.