Bosna i Hercegovina je tokom 2025. godine zabilježila negativan trend u usklađivanju vizne politike s EU, navodi se u finalnoj verziji Izvještaja Evropske komisije o usklađenosti viznih režima država zapadnog Balkana i EU, koji je objavljen danas.
Prema ovom, osmom po redu izvještaju, koji je zajednički dokument Evropske komisije, Evropskog parlamenta i Vijeća Evropske unije, Bosna i Hercegovina je jedina zemlja u regiji koja je u posmatranom periodu nazadovala.
Više neusklađenosti nego prošle godine
U Izvještaju se navodi da je Bosna i Hercegovina zadržala 72 stalna bezvizna sporazuma, ali je broj sezonskih bezviznih izuzeća povećala sa jednog na tri.
„Kao rezultat toga, broj neusklađenosti između vizne politike BiH i vizne politike Evropske unije povećan je sa osam u 2024. godini na deset u 2025. godini“, stoji u dokumentu.
Ovakav potez Brisel ocjenjuje kao korak unazad u odnosu na raniji napredak koji je BiH ostvarila u ovoj oblasti.
Region ide naprijed, BiH izuzetak
Za razliku od BiH, Srbija, Albanija, Kosovo i Crna Gora u proteklom periodu su pooštrile svoj vizni režim. Posebno se ističe Crna Gora, iako se navodi da prvi rezultati tih mjera još uvijek nisu u potpunosti ohrabrujući.
Sjeverna Makedonija je jedina zemlja u regionu koja je, prema ocjeni Evropske komisije, gotovo u potpunosti uskladila svoju viznu politiku s EU, uz samo jednu preostalu razliku.
Migracije i sigurnosni rizici
U Izvještaju se posebno upozorava da je tokom 2024. i 2025. godine duga i porozna granica između BiH i Hrvatske postala jedan od glavnih ulaza za neregularne migrante koji preko zapadnog Balkana pokušavaju ući u EU.
Evropska komisija naglašava da zemlje koje imaju bezvizni režim s EU moraju hitno:
– dodatno uskladiti liste zemalja čijim državljanima nije potrebna viza,
– ukinuti prakse poput sezonskog bezviznog režima,
– prestati omogućavati bezvizni ulazak na osnovu viza ili boravišnih dozvola trećih zemalja,
– uvesti sistematsko prikupljanje biometrijskih podataka (otisci prstiju i digitalne fotografije).
Readmisija i Frontex: napredak uz ozbiljne probleme
Iako se u Izvještaju bilježi konačno pokretanje angažmana Frontexa u BiH, navodi se da Sarajevo i u tom procesu pravi „nepotrebne i do sada nezabilježene probleme“.
Posebno se ističe da u oblasti readmisije nema većih zastoja u regionu – osim u BiH, gdje su zabilježena „nepotrebna proceduralna odlaganja“. Sličan, ali manji problem uočen je i na Kosovu.
Falsifikovani dokumenti i organizirani kriminal
Evropska komisija upozorava i na ozbiljne sigurnosne prijetnje povezane s organiziranim kriminalom:
„U BiH i Srbiji zabilježeno je djelovanje organiziranih kriminalnih grupa uključenih u proizvodnju i distribuciju falsificiranih identifikacionih dokumenata, uključujući pasoše i vozačke dozvole država članica EU.“
Za Srbiju se posebno navodi da su neki krivotvoreni elektronski pasoši dovoljno sofisticirani da zaobiđu savremene sisteme provjere, dok su kriminalne mreže u dvije zemlje međusobno povezane.
Gruzija pod posebnim povećalom
Izvještaj se dotiče i situacije izvan zapadnog Balkana. Posebno alarmantnom ocijenjena je situacija u Gruziji, gdje se nalazi oko 160.000 ruskih državljana koji tvrde da su izbjegli mobilizaciju i traže azil u EU.
Brisel, međutim, u takve tvrdnje izražava ozbiljnu sumnju, naročito u kontekstu sve lošijih odnosa s vlastima u Tbilisiju. U tom svjetlu treba posmatrati i današnju odluku EU da uvede vize nosiocima diplomatskih i službenih pasoša Gruzije.
Šta EU konkretno traži od BiH
Na kraju Izvještaja, Evropska komisija iznosi jasne preporuke Bosni i Hercegovini:
• hitno dodatno usklađivanje vizne politike, posebno prema državama koje predstavljaju migracijski i sigurnosni rizik,
• pooštravanje kontrole izdavanja viza za državljane visokorizičnih zemalja,
• jačanje kapaciteta Granične policije i borbe protiv nezakonitih prelazaka granice,
• intenzivniju i konkretniju primjenu Statusnog sporazuma s Frontexom,
• unapređenje provjera autentičnosti pasoša i uvođenje sistema API/PNR za razmjenu podataka o putnicima.
Koje vize Brisel očekuje da BiH uvede
Iako se u Izvještaju ne navode eksplicitno države, već je ranije poznato da Evropska unija od BiH očekuje uvođenje viznog režima za:
• Kinu
• Rusiju
• Tursku
• Azerbejdžan
• Katar
• Kuvajt
te ukidanje sezonskog bezviznog režima sa Saudijskom Arabijom.
Zvanično Sarajevo je već ukinulo bezvizne aranžmane s Bahreinom i Omanom, ali prema ocjeni Brisela to nije dovoljno. Preostalih šest plus jedan bezvizni aranžman i dalje se smatraju neusklađenim s politikom EU.